7 . شيخ و ساير حكما از كيفيت وجود نفس و وجود اطلاقى آن و نحوهء اتحادش با قواى ظاهرى و باطنى غافل مانده‌اند . و چون نفس را روحانية الحدوث مىدانند ، نتوانسته‌اند سريان و اتحادش با بدن و اعضا و قواى ظاهرى و باطنى را اثبات كنند . و چون معناى « بسيط الحقيقة كلّ الأشياء » بنا بر مبانى آنها درست واضح نگرديده ، لذا از تصور اين معنا كه مىشود قواى يك وجود بعضى مدرك و بعضى غير مدرك باشند ، عاجزند . انكار حركت جوهرى و قول به حدوث روحانى نفس با اتحاد نفس با قواى جسمانى منافات دارد ، لذا شيخ در جواب اشكال بهمنيار [ 1 ] عاجز مانده و گفته است : « إنّى لست أحصّل هذا » . [ 2 ] صدر المتألهين از طرق متعدد اثبات كرده است كه نفس با وحدت ذاتش عين جميع قواست . [ 3 ] در سفر نفس در اثبات اين معنا گويد : « و هذا مطلب شريف و عليه براهين كثيرة : البرهان الأوّل من ناحية المعلوم » الخ . [ 4 ] شيخ الاشراق هم با آن كه قائل به تشكيك خاصى است از كيفيت سريان نفس در جميع قواى مادى و معنوى خود غفلت كرده است و چون نفس را متحرك به حركت جوهرى نمىداند ، اشكالات زيادى بر او وارد است . 8 . بهمنيار از شيخ از امر ثابت در حيوانات و نبات سؤال مىنمايد ، [ 5 ] شيخ